Kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën luftën me Iranin në fund të shkurtit, tregjet e energjisë u përfshinë nga frika se bota mund të përballej me një krizë të re të naftës.
Analistët paralajmëruan se çmimi i naftës bruto mund të arrinte deri në 150 dollarë (rreth 131 euro) për fuçi, madje disa parashikime shkuan deri në 200 dollarë (rreth 175 euro), pasi rreth një e pesta e furnizimit global me naftë kalon përmes Ngushticës së Hormuzit, një prej pikave më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë.
Por skenari më i keq nuk u realizua.
Nafta Brent arriti kulmin në rreth 126 dollarë (rreth 110 euro) për fuçi, shumë më poshtë se rekordi historik prej 147 dollarësh (rreth 128 euro) në vitin 2008. Mes fillimit të konfliktit më 28 shkurt dhe 11 qershorit, kur presidenti amerikan Donald Trump ndaloi sulmet ndaj Iranit, çmimi mesatar ishte rreth 101 dollarë (rreth 88 euro) për fuçi.
Më pas, në fillim të korrikut, çmimet ranë përkohësisht pranë niveleve para luftës, rreth 70 dollarë (rreth 61 euro) për fuçi.
Por cilat ishin arsyet që tregu i naftës nuk shpërtheu?
1. Kina befasoi tregjet
Një nga faktorët kryesorë ishte Kina, importuesja më e madhe e naftës në botë. Pekini uli ndjeshëm blerjet e naftës bruto, duke i çuar importet në nivelin më të ulët në gati një dekadë.
Kjo reduktoi presionin mbi tregjet globale dhe ndihmoi që mungesa e furnizimit të mos ndihej aq shumë sa ishte parashikuar.
2. SHBA rriti prodhimin
Shtetet e Bashkuara, prodhuesi më i madh i naftës në botë, shtuan nxjerrjen e naftës në një kohë kur tregjet kishin frikë nga mungesat.
Prodhimi amerikan arriti rekord prej 13.93 milionë fuçi në ditë në muajin prill.
Përveç kësaj, SHBA dhe aleatët liruan naftë nga rezervat strategjike si pjesë e një operacioni rekord prej rreth 400 milionë fuçish, të koordinuar nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë.
3. Tregtarët u bënë më të kujdesshëm
Edhe pse shumë investitorë besonin se çmimet mund të rriteshin, ata shmangën bastet e mëdha për shkak të frikës nga ndryshimet e papritura të tregut.
“Shumica janë optimistë, por askush nuk po merr pozicione të mëdha”, tha Ilia Bouchouev nga Instituti i Studimeve të Energjisë në Oxford.
Sipas të dhënave të bursës ICE, fondet investuese nisën të rrisin sërish pozicionet në naftë në korrik, por ato mbetën ende mbi 50 për qind më të ulëta krahasuar me kulmin e muajit mars.
4. Tregu u lodh nga lajmet e krizës
Ekspertët thonë se tregjet janë “lodhur” nga lajmet e vazhdueshme për konfliktin. Kjo ka bërë që çdo zhvillim i ri të ketë më pak ndikim në çmime sesa në fillim të luftës, shkruan Reuters, përcjell Sinjali.
5. Kishte ende mjaft naftë në treg
Një tjetër arsye ishte furnizimi i mjaftueshëm fizik me naftë. Tregtarët raportuan se kishte sasi të mjaftueshme të naftës për dërgesa të menjëhershme, duke kufizuar rritjen e çmimeve.
“Ka shumë naftë të disponueshme për momentin. Por kjo mund të mos zgjasë”, tha tregtari veteran Adi Imsirovic.
Pavarësisht frikës për një krizë globale energjetike, tregu arriti të shmangë skenarin ekstrem. Por ekspertët paralajmërojnë se situata mbetet e brishtë, pasi çdo përshkallëzim i ri në Lindjen e Mesme mund të ndryshojë sërish drejtimin e çmimeve.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
