Omani po i reziston presionit të SHBA-së për të ndërprerë lidhjet e tij me Iranin dhe këmbëngul se ka negociuar me Teheranin vetëm për një sistem të ardhshëm menaxhimi për ngushticën e Hormuzit që do të ishte në përputhje me ligjin ndërkombëtar. Qëllimi do të ishte zbatimi i çdo regjimi pas konsultimit me Organizatën Ndërkombëtare Detare (IMO) të OKB-së.
Tradicionalisht, Omani, një aleat i hershëm i SHBA-së që ndan administrimin e ngushticës, ka miratuar rolin e një ndërmjetësi të fshehtë, duke i lejuar asaj të mbetet neutrale në mosmarrëveshjet që kanë çuar në çarje në pjesë të tjera të Gjirit, shkruan The Guardian.
Neutraliteti i saj ka kufij. Është shumë kritik ndaj përbuzjes së Izraelit për të drejtën ndërkombëtare dhe të mërkurën lëshoi një deklaratë duke dënuar sulmet iraniane ndaj Bahreinit dhe Kuvajtit, transmeton Sinjali.
Por Donald Trump javën e kaluar, në komente të papritura, e vuri Omanin në qendër të vëmendjes duke kërcënuar të bombardojë sulltanatin, dhe duke dhënë dëshmi para komitetit të punëve të jashtme të Senatit të martën, sekretari i shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, konfirmoi dyshimet e SHBA-së në lidhje me Omanin. Ai tha: “Nuk ka asnjë vend në Tokë përveç Iranit dhe ndoshta Omanit që ka flirtuar me të që është në favor të asaj që po bën Irani në ngushticë“.
Omani është përpjekur të shmangë përfshirjen në një përballje zyrtare me Trumpin. Por në telefonatat me sekretarin e Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, dhe takimet brenda departamentit të shtetit, ambasadori i Omanit në Uashington, Talal bin Suleiman al-Rahbi, javën e kaluar u përpoq të siguronte SHBA-në se sulltanati është kundër një sistemi taksor dhe do të mbështesë parimin e lirisë së lundrimit.
Irani ka thënë se si pjesë e çdo marrëveshjeje për të rihapur ngushticën e Hormuzit, është i gatshëm që brenda një muaji të sigurojë që kalimi i anijeve të kthehet në nivelet e paraluftës.
Por ajo ka ngritur gjithashtu një organ, Autoritetin e Ngushticës së Gjirit Persik, tani i sanksionuar nga Thesari i SHBA-së, të cilit anijet duhet t’i kërkojnë leje për të kaluar nëpër ngushticë.
Në një përpjekje për ta bërë planin e tij në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe më të pranueshëm për Omanin, Irani po propozon një tarifë jodiskriminuese për anijet që kalojnë nëpër të.
Arman Khorsand, kreu i Departamentit të Mjedisit të Iranit, Qendrës për Çështje Ndërkombëtare dhe Konventa Mjedisore, tha këtë javë: “Çështja nuk është vendosja e tarifave ndaj anijeve thjesht sepse ato kalojnë nëpër ngushticë. Objektivi është të sigurohen burimet e nevojshme për të adresuar dëmet mjedisore dhe për të kompensuar pasojat e veprimeve që kanë dëmtuar parimin e kalimit të pafajshëm”.
“Operacionet ushtarake amerikane të kryera në rajon jo vetëm që kanë gjeneruar pasoja sigurie dhe humanitare, por kanë shkaktuar edhe kosto të konsiderueshme mjedisore”.
Sipas parimeve të njohura gjerësisht të së drejtës ndërkombëtare, ai tha se ata që janë përgjegjës për shkaktimin e dëmeve “duhet të mbajnë kostot e ndreqjes”.
Komentues të tjerë iranianë, si Saeed Laylaz, i kanë kërkuar qeverisë të jetë shumë e kujdesshme në lidhje me fitimin e të ardhurave të drejtpërdrejta nga ngushtica, duke thënë se kjo mund të çojë në formimin e koalicioneve të përbashkëta kundër Iranit, dhe se më shumë prosperitet do të vijë nga shndërrimi i saj në një zonë paqeje.
Ali Nikzad, nënkryetari i parlamentit të Iranit, tha se po bëhen përpjekje për të bashkuar tre projektligje të ndryshme për të përcaktuar përfundimisht se si do të veprojë regjimi detar qeveritar në ngushticë, duke përfshirë edhe nëse është i përkohshëm.
Por sekretari i përgjithshëm i IMO-s, Arsenio Dominguez, më 27 prill i tha Këshillit të Sigurimit të OKB-së: “Nuk ka bazë ligjore që asnjë vend të vendosë pagesa ose të vendosë taksa, tarifa ose kushte diskriminuese në ngushticat ndërkombëtare”.
Megjithatë, disa politikanë omanë kanë treguar njëfarë simpatie për vendosjen e tarifave për shërbime specifike dhe të vërteta.
Mohammed Suleiman Tamim al-Hinai, një anëtar i këshillit Shura të sulltanatit, tha se Omani ka mbështetur vazhdimisht parimin e lirisë së lundrimit në Ngushticën e Hormuzit sipas ligjit ndërkombëtar detar.
Ai tha: “Ministri i transportit i Omanit deklaroi më parë në këshillin Shura, dhe ministri i jashtëm i Omanit gjithashtu konfirmoi, se Omani respekton ligjin ndërkombëtar detar dhe mbështet lirinë e lundrimit. Prandaj, Omani nuk vendos tarifa tranziti në ngushticë, por në vend të kësaj ofron shërbime të tjera detare, të tilla si mbrojtja, shpëtimi dhe mbështetja e lundrimit”.
SHBA-të mbeten dyshuese se Omani po bën privatisht plane për një sistem tarifash që nuk do të dallohej nga taksat. Omani ka ndihmuar anijet, përfshirë anijet amerikane, që nga fillimi i luftës, duke ofruar udhëzime për navigimin, operacione kërkim-shpëtimi dhe ndihmë mjekësore për ekuipazhet.
PGSA, në të kundërt, po përpiqet të tregojë se regjimi i ri është një institucion i pranuar me të cilin firmat janë në përputhje. Ajo publikoi shifra që tregojnë se më shumë se 300 kompani transporti detar kishin aplikuar për leje. Destinacioni kryesor i anijeve që niseshin ishin vendet aziatike, veçanërisht Kina dhe India, dhe destinacioni kryesor i anijeve që hynin ishin Emiratet e Bashkuara Arabe. Sulmet e SHBA-së ndaj radarit iranian janë të dizajnuara për ta privuar Iranin nga mjetet e mbikëqyrjes që i nevojiten për të institucionalizuar policimin e ngushticës.
Thesari i SHBA-së tha më 29 maj se pavarësisht nëse bëhet një pagesë, qytetarëve amerikanë u ndalohet të marrin shërbime nga qeveria e Iranit, “përfshirë shërbimet që lidhen me garancinë e kalimit të sigurt“.
Sipas konventës së OKB-së mbi ligjin e detit, shtetet bregdetare mund të rregullojnë kalimin në ujërat e tyre territoriale për arsye që lidhen me sigurinë, mbrojtjen e mjedisit dhe rendin detar. Ato gjithashtu mund të vendosin tarifa për shërbime specifike të ofruara për anijet që kalojnë, me kusht që tarifa të tilla të aplikohen në mënyrë transparente dhe pa diskriminim.
Dyshimet e SHBA-së në lidhje me Omanin datojnë që kur ministri i saj i jashtëm Badr al-Busaidi u shfaq në televizionin amerikan pak para nisjes së luftës izraelito-amerikane për të kërkuar më shumë kohë për bisedime. Omani kishte ndërmjetësuar në bisedime dhe tha se një marrëveshje ishte e arritshme.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
