Shkruan Besnik R. BERISHA, avokat

Ditëve të fundit, autoudha “Ibrahim Rugova” u shndërrua sërish në kronikë të zezë. Së paku dy aksidente të rënda u regjistruan brenda pak ditësh. Në njërën ngjarje humbën jetën dy persona. Në tjetrën, disa qytetarë përfunduan të lënduar. Të dy rastet nuk janë përjashtim. Janë simptomë.

Kjo autoudhë, që mban emrin e arkitektit të pavarësisë së Kosovës, po dëshmon çdo ditë se emri nuk mjafton. Siguria nuk sigurohet me simbolikë, por me përgjegjësi institucionale, standard teknik dhe mirëmbajtje serioze.

Sinjalistikë e pamjaftueshme, mirëmbajtje formale

Shqetësimi kryesor i qytetarëve është i qartë dhe i përsëritur: sinjalistikë e mangët dhe e paqartë,  mungesë e tabelave paralajmëruese, vijëzim i fshirë ose i padukshëm, ndriçim i pamjaftueshëm në segmente kritike, dukshmëri tejet e ulët në kohë mjegulle, shiu apo ngrice.

Në disa pjesë të autoudhës, sidomos në orët e natës dhe në kushte të motit të keq, vozitësit drejtojnë mjetet pothuajse “në instinkt”, jo mbi baza sigurie. Kjo nuk është autoudhë moderne. Kjo është rrugë rreziku.

Rrugët “vrastare” – term që po bëhet realitet

Kosova prej vitesh renditet me statistika alarmante sa i përket aksidenteve fatale në trafik. Rrugët tona po marrin dhjetëra jetë çdo vit. Dhe në vend që çdo aksident fatal të shërbejë si alarm për veprim urgjent, ai po trajtohet si lajm ditor, që harrohet pas pak orësh.

Përgjegjësia nuk mund të hidhet vetëm te vozitësi. Po, shpejtësia dhe pakujdesia ekzistojnë. Por kur infrastruktura është e dobët, kur sinjalistika mungon dhe kur mirëmbajtja është minimale, shteti bëhet bashkëpjesëmarrës në pasoja.

Dimri po vjen, rreziku rritet

Po hyjmë në stinën më të rrezikshme për qarkullim: mjegulla e dendur, ngricat e papritura, reshjet e shiut dhe borës, fluksi i shtuar i automjeteve gjatë festave të fundvitit,  ardhja e mijëra mërgimtarëve që lëvizin intensivisht në këtë aks.

Të gjitha këto e shndërrojnë autoudhën “Ibrahim Rugova” në një pikë kritike të sigurisë kombëtare. Në mungesë të masave parandaluese, është vetëm çështje kohe kur do të flasim sërish për viktima të reja.

Heshtja institucionale është po aq e rrezikshme

Institucionet përkatëse duhet të dalin nga komoditeti i reagimeve pas aksidentit. Nuk mjafton të vendoset një shirit policor dhe të hapet hetim. Duhet: auditim i plotë i sigurisë rrugore, sinjalistikë e re, e qartë dhe e dukshme, mirëmbajtje e rregullt dhe profesionale, ndriçim në segmente kritike, masa specifike për mjegullën dhe kushtet dimërore. Çdo vonesë në këto ndërhyrje ka kosto njerëzore.

Emri obligon

Autoudha “Ibrahim Rugova” nuk duhet të mbahet mend për aksidente fatale. Emri i saj obligon për standard, vizion dhe përgjegjësi. Nëse shteti nuk është në gjendje ta bëjë një rrugë të sigurt, atëherë problemi nuk është moti, as vozitësi, por qeverisja.

Rrugët nuk duhet të jenë varreza të heshtura. Ato duhet të jenë arterie jete, jo statistika vdekjesh. Dhe koha për veprim është tani, para se titujt e ardhshëm të jenë sërish me emra viktimash.